آیدین زینالزاده، کارشناس و فعال معدن: پیش از سال ۹۰ چارچوب و استاندارد خاصی برای بررسی گزارشهای پایان عملیات اکتشاف وجود نداشت و افراد دارای مسئولیت و تجربه، براساس دانش فنی خود این گزارشها را بررسی میکردند. اما پس از اصلاح قانون معادن بهمرور این روند نظاممند شد و وزارت صنعت، معدن و تجارت نشریههای ضوابط و معیارها را با کمک افراد متخصص و باتجربه، دانشگاهیان و کارشناسان و مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت تدوین کرد تا ملاک عمل برای مکتشفین، مجریان، ناظران و دستگاههای مسئول باشند. از آن زمان بهنوعی بررسی ارزیابی منابع و ذخایر معدنی استاندارد شد.ضوابط معتبرملاک عمل، چارچوبهایی هستند که تحتعنوان نشریههای ضوابط و معیارها در حوزه اکتشاف توسط افراد مطلع تدوین شدهاند که قابلاتکا هستند. این نشریات مسیر مکتشفین، مسئولان فنی نگارنده طرحهای اکتشاف و گزارشهای عملیات اکتشاف، ناظران و دستگاههای مسئول بررسیکننده را هموار کردهاند که البته از منابع بینالمللی هم در تدوین آنها استفاده شده است، اما در حد استانداردهای بینالمللی نیستند.اهمیتها و ضرورتهااینکه برای اکتشاف مواد معدنی مختلف در مقیاسهای مختلف الگوی واحدی وجود داشته باشد، بسیار واجب است و آسیبهای نبود آن را در سالهای قبل از دهه ۹۰ دیدهایم. برای یک سرمایهگذاری پرریسک به نام اکتشاف مواد معدنی حتما باید الگوهای هادی و چارچوبهای واحد نظارتی وجود داشته باشد که نظرات شخصی اجراکنندگان، ناظران و بررسیکنندگان عملیات اکتشاف، اهمیت کمتری پیدا کند و خطمشی واحدی در کل کشور وجود داشته باشد و همه ملزم به رعایت آن باشند. پیش از وجود این چارچوبها، مشکلات فنی و حقوقی بسیاری چه در هنگام اکتشاف، چه در زمان بررسی ارزیابی و تعیی

موضوع مسئولیت اجتماعی از جمله مسائل بسیار مهم در حوزه معدن است که در ماده ۱۱۲ آییننامه اجرایی قانون معادن هم به آن اشاره شده است. بر این اساس، هرگونه فعالیتی که باعث افزایش اطلاعات عمومی جامعه و افزایش ثروت اجتماعی معدنکاری شود، زیرمجموعه مسئولیتهای اجتماعی قرار میگیرد. واقعیت این است که در این زمینه ما بهشدت ضعف داریم و فعالیتهای انجامگرفته معمولا در رسانهها بازتاب پیدا نمیکنند اما به عکس اگر یکی از معادن در جایی کوچکترین مشکلی ایجاد کند، بهسرعت اخبار آن منتشر میشود و آنقدر گسترش پیدا میکند که فعالیتهای معادن دیگر مناطق و استانها را هم تحتتاثیر قرار میدهد؛ در واقع این کملطفی رسانهها به حوزه معدن است. بهطورکلی میتوان گفت موضوع مسئولیتاجتماعی بهصورت تخصصی در اساسنامه شرکتها آورده نمیشود، اما باتوجه به اینکه معادن معمولا در نقاط دورافتاده و نزدیک نقاط جمعتی کمتربرخوردار فعالیت میکنند، برای افزایش سرمایه اجتماعی خود اقداماتی انجام میدهند. گاهی حتی این اقدامات در قالب انجام فعالیتهای خودخواسته و برآوردن نیازهای اهالی منطقه و محل است یا گاهی اهالی منطقه فعالیت معدنکار را مشروط به انجام کاری میکنند.از سوی دیگر، معادن زیادی داریم که بدون آنکه تکلیفی در این زمینه داشته باشند، در حوادث طبیعی تجهیزات و ماشینآلات خود را برای کمکرسانی ارسال میکنند یا در زمینه توسعه امکانات رفاهی، ساخت مدرسه، درمانگاه و... مشارکت داوطلبانه دارند و به طور کلی برای حل مشکلات منطقهای که در آن فعالیت میکنند مشارکتی فعالانه دارند. برای اینکه بدانیم چطور میتوان فعالیتهای معدنکاران در حوزه مسئولیتهای اجتماعی را هدفمندتر کرد، نیاز است مطالعات میانرشتهای گستردهای بهویژه در

جانی تازه در کالبد معادن متروک گردشگری معدنی، یکی از شاخههای ژئوتوریسم و در واقع تفرج در یک محیط معدنی است. ایران یکی از کشورهایی در دنیاست که سابقه بسیار طولانی در معدنکاری دارد، اما در حوزه گردشگری معدنی بسیار عقب است. در دنیا کشورهای دیگری هم که آنها نیز تاریخ معدنکاری دارند و البته به قدمت ایران نیست، در زمینه گردشگری معدنی پیشرو هستند.اما ایران عزیز با داشتن شاخصههای اثرگذار بر گردشگری از جمله ۴فصل بودن، طبیعت و چشماندازهای زیبا، ویژگیهای فرهنگی و قومیتی، آثار باستانی و تاریخی، ویژگیهای معماری بومی، پدیدههای زمینشناسی و البته وجود معادن متنوع و متعدد و پراکنده در اقصی نقاط، ظرفیت بسیار بالایی برای گردشگری دارد. هر معدن فعال یا متروکه و زیرزمینی یا روباز را که شاخصههای جذب گردشگر یا ظرفیتهای فعالسازی شاخصههای جذب گردشگر را داشته باشد، میتوان در معرض دید گردشگران قرار داد. عموما معادن بزرگمقیاس فعال زیرزمینی و روباز بهدلیل وجود امکانات تامینکننده نیازهای گردشگر، عملیات وسیع معدنی، پیت بزرگ یا فضاهای زیرزمینی عمیق و امن، استفاده از ماشینآلات بزرگمقیاس، تامین امنیت گردشگر و... قدرت جذب گردشگر را دارند. اهمیت گردشگری معدنی از دیدگاههای متفاوتی قابلبررسی است. یکی بحث فرهنگسازی و دیگری افزایش سرمایههای اجتماعی معدنکاری است. اگر مردم ببینند که مواد معدنی چطور تولید میشود و اگر بدانند که همه آنها مصرفکننده مواد معدنی هستند، آن وقت معدنکاری در کشور ما خیلی راحتتر انجام میشود. حتی سرمایهگذاریهای معدنی مناسبتری هم انجام میشود. امروز خیلی از مردم نمیدانند از وقتی از خواب بیدار میشوند تا وقتی که شب میخوابند، مصرفکننده چند ده نوع ماده معدنی هستند و با ج

آیدین زینالزاده- کارشناس فعال معدن: برای شناختن ویژگیهای توسعه پایدار در بخش معدن، ابتدا باید تعریف استاندارد توسعه پایدار را بدانیم. توسعهای پایدار خواهد بود که نیازهای زمان حال را بدون بهخطرانداختن داراییهای نسلهای آینده، برآورده میکند. این اصل در بیانیه ریو و دستور کار ۲۱، که طی کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیطزیست و توسعه در ریودوژانیرو در سوم تا چهاردهم ژوئن ۱۹۹۲ بهتصویب رسید، گنجانده شده است. برای توسعه پایدار، ۷ ضرورت استراتژیک تعریف شده است. احیای رشد؛ تغییر کیفیت رشد؛ برآوردن نیازهای ضروری برای مشاغل، غذا، انرژی، آب و بهداشت؛ تضمین سطح پایدار جمعیت؛ حفظ و تقویت پایگاه منابع؛ جهتگیری مجدد فناوری و مدیریت ریسک و ادغام محیطزیست و اقتصاد در تصمیمگیری. فرض بر این است که توسعه پایدار امکانپذیر است و وقتی درباره زمان در توسعه پایدار صحبت میکنیم، منظور اشاره به چگونگی دستیابی به توسعه پایدار است. سردرگمی زیادی در زمینه مفهوم پایداری وجود دارد، زیرا پایداری خالص به چیزی بیش از سکون دلالت نمیکند؛ یعنی توانایی ادامه به شیوهای بدون تغییر. اما اغلب بهمعنای توسعه به روشی پایدار تلقی میشود و اصطلاحات پایداری و توسعه پایدار برای بسیاری از افراد مترادف هستند. پس توسعه پایدار باید ضمانت پایداری هم داشته باشد. بنابراین، شایسته است پایداری را به مفهوم دوام در نظر بگیریم. بنابراین، باید بازتعریفی در شاخصههای توسعه پایدار داشته باشیم که عبارت میشوند از: نفوذ اجتماعی، تاثیر زیستمحیطی، فرهنگ سازمانی و مسائل مالی. این شاخصهها نهتنها برای تضمین دوام توسعه پایدار ضروری هستند، بلکه تعادل بین آنها نیز بسیار مهم است.جایگاه مسائل زیستمحیطی در توسعه پایدارتوسعه پایدار اغل